Wat is de opvatting van Ton Bakker (specialist ouderengeneeskunde, psychogeriater en lector aan de Hogeschol Rotterdam, directeur van Stichting Wetenschap Balans, SWB) over dementie? We vragen het aan AI.
Dr. Ton Bakker, vooraanstaand specialist ouderengeneeskunde, psychogeriater en lector aan de Hogeschol Rotterdam, sluit heel erg aan bij de volgende gedachte: onbegrepen gedrag is niet simpelweg een onvermijdelijk gevolg van een specifieke vorm van dementie, maar een behandelbaar psychiatrisch/psychisch probleem.
Zijn visie daagt de traditionele, puur biologische benadering van dementie uit. Zijn belangrijkste standpunten en methoden sluiten aan bij deze visie:
- Gedrag is geen ‘gegeven’, maar een behandelbare aandoening
In de ouderenzorg wordt onbegrepen gedrag (zoals agressie, angst, apathie of depressie) nog te vaak gezien als iets wat er “nu eenmaal bij hoort” naarmate de hersenschade vordert. Bakker stelt juist dat dit gedrag vaak voortkomt uit onderliggende, bijkomende psychiatrische functiestoornissen. Omdat het functionele stoornissen zijn, zijn ze volgens zijn onderzoek wel degelijk goed behandelbaar.
- Psychotherapie werkt, ook bij dementie
Bakker is in 2010 gepromoveerd op het Integratieve Rehabilitatie en Revalidatie (IRR)-programma. Hij toonde wetenschappelijk aan (RCT) dat psychotherapeutische technieken, mits aangepast aan het cognitieve niveau van de cliënt, zeer effectief zijn. In plaats van direct te grijpen naar controlerende medicatie (psychofarmaca), die vaak nauwelijks werkt en bijwerkingen heeft, pleit hij voor gerichte psychologische en niet-medicamenteuze interventies, waar zinvol in combinatie met passende en ondersteunende medicatie.
- De STIP-Methode: Structuur en preventie
Om zijn visie naar de praktijk te vertalen, heeft Bakker mede de STIP-Methode (Gepersonaliseerd Integraal Stepped-Care) ontwikkeld. Deze methode helpt interdisciplinaire zorgteams (verpleeghuizen en thuis) om:
- Vroegtijdig signalen te herkennen
- Systematisch te analyseren waarom iemand dit gedrag vertoont (kijken naar de mens en zijn levensloop, niet alleen naar de scan van de hersenen)
- Gedragsproblemen zowel te voorkomen (preventie) als gericht te behandelen.
- Voorkomen van verzet en drang
Bakker is tevens voorzitter van de landelijke werkgroep voor de richtlijn “Toepassen van drang en het voorkomen van verzet”. Zijn visie hierin is dat verzet van een patiënt (onbegrepen gedrag) vaak een logische reactie is op hoe de omgeving of de zorgverlener met hem omgaat. Door beter te kijken naar de individuele behoeften en de autonomie van de persoon, kan veel onbegrepen gedrag en mogelijk daaropvolgende dwang worden voorkomen. [1]
Kortom: Ton Bakker bekijkt het probleem vanuit een multidisciplinair en revaliderend oogpunt. De vorm van dementie geeft hooguit de biologische context, maar het onbegrepen gedrag zélf moet worden ontrafeld en behandeld als een psychologisch/psychiatrisch probleem dat voorkomen en verlicht kan worden.
Meer wetenschappelijke achtergronden over zijn werk en de STIP-Methode zijn te vinden op deze website.
Wil je meer weten over de concrete psychotherapeutische technieken die volgens Bakker werken bij dementie, of ben je benieuwd hoe de STIP-Methode in de dagelijkse praktijk van de zorg wordt toegepast?
*** De tekst is voor publicatie voorgelegd aan Ton Bakker en met zijn instemming gepubliceerd. ***
