Professionalisering ouderenzorg vergt betere verbinding onderzoek, onderwijs en praktijk
In de ouderenzorg zijn de werelden van praktijk, onderwijs en wetenschap te veel van elkaar gescheiden; het is in deze blogserie al eerder geschreven. Daardoor daalt de kennis die er is, te langzaam in de praktijk in. De verbinding van die werelden zie ik als kern van Stichting Wetenschap Balans (SWB). Die is immers opgericht om een brug te slaan tussen wetenschappelijk onderzoek en de dagelijkse praktijk in de zorg voor ouderen, op basis van bewezen interventies.
Een mooi voorbeeld van de verbinding tussen onderzoek, onderwijs en praktijk zijn de trainingen in de STIP-methode (Stapsgewijze Integrale Preventie en behandeling) die SWB aanbiedt, in samenwerking met andere partijen. Deze STIP-methode is een persoonsgerichte aanpak om onbegrepen gedrag bij ouderen met bijvoorbeeld dementie te voorkomen en te behandelen, en zo hun kwaliteit van leven te verbeteren. De app die daarvoor ontwikkeld is, is een gebruiksvriendelijk instrument waarmee zorgprofessionals de vertaalslag van kennis naar praktijk kunnen maken.
Het belang van Leer- en Innovatienetwerken
De verbinding tussen die drie werelden is ook een belangrijke voorwaarde voor een verdere professionalisering van de ouderenzorg. Daarom heb ik me vanuit mijn lectoraat Gezondheid en Welzijn van Kwetsbare Ouderen aan de Hogeschool Inholland steeds ingezet om zogeheten Leer- en Innovatienetwerken (LINs) te introduceren in de ouderenzorg: leergemeenschappen waarin zorgmedewerkers, studenten en docenten gezamenlijk leren en met elkaar de zorg innoveren. Met als voornaamste doel: het verbeteren van de kwaliteit van die ouderenzorg en daarmee de kwaliteit van leven, het welzijn en de gezondheid van kwetsbare ouderen.
Het mooie van dergelijke leergemeenschappen is dat zij niet alleen de professionaliteit van de zorgmedewerkers verbeteren. Tegelijkertijd is er een doorwerking naar het onderwijs toe: professionals leren van docenten en studenten, studenten leren van docenten en professionals terwijl ook de docenten leren, zowel van studenten als van professionals. Veel docenten hebben immers weinig of geen praktische zorgervaring of hebben lang niet in de praktijk gefunctioneerd. De docent kan dan van de professionals en studenten kennis en ervaring opdoen en deze vervolgens in het eigen onderwijs toepassen. Dat is erg inspirerend! Een Leer- en Innovatienetwerk is zo een prachtig middel om onderzoek, onderwijs én praktijk bij elkaar te brengen. Al doende leert men!
Het belang van intervisie
Niet alleen scholing is van belang, het gaat er ook om te kijken waar de individuele behoeften van professionals en studenten zitten. Waar lopen zij in de praktijk tegenaan en hebben ze wel de juiste kennis en handvatten om daarmee om te kunnen gaan? Neem het veel voorkomende onbegrepen gedrag van ouderen met dementie. Vergeet niet dat we in de ouderenzorg vaak te maken hebben met jonge zorgmedewerkers. Het is van belang hen goed te ondersteunen, niet alleen voor hun ontwikkeling maar ook om hen voor de zorg te behouden. Onze ouder wordende samenleving vraagt immers om steeds meer verzorgenden en verpleegkundigen.
Intervisiebijeenkomsten zie ik als belangrijk middel om die ondersteuning te bieden. Tijdens zo’n groepsgesprek, met ervaren en minder ervaren collega’s, kunnen zorgprofessionals een probleem inbrengen en bespreken waar ze in de praktijk tegenaan zijn gelopen: hoe kijken collega’s hier tegenaan, hoe lossen zij zo’n situatie op? Vaak zal het daarbij gaan om de complexe gedragsproblematiek waar veel ouderen met dementie mee te maken hebben. Door ruimte te maken voor periodieke intervisiebijeenkomsten kunnen verzorgenden en verpleegkundigen leren van elkaars kennis en ervaring. Zo verbetert en professionaliseert de zorg voor ouderen en ontstaat een aantrekkelijker werkomgeving voor de zorgmedewerkers. Laat het maar in de praktijk gebeuren!
Prof. dr. Robbert J.J. Gobbens is lector Gezondheid en Welzijn van Kwetsbare Ouderen aan de Hogeschool Inholland en Zonnehuisgroep Amstelland, bijzonder hoogleraar Professionalisering van de verpleging en verzorging in de ouderenzorg aan Tilburg University en voorzitter van Stichting Wetenschap Balans
